In de afgelopen jaren is een duidelijke beweging zichtbaar geworden binnen de Nederlandse gezondheidszorg, waarbij kwaliteit en doelmatigheid van zorg voor de patiënt wordt nagestreefd. Zo richt het Integraal Zorgakkoord op het aanbieden van Passende Zorg, waarbij ingezet wordt op waardegedreven zorg die samen met, en gezamenlijk rondom de patiënt tot stand komt (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2023a; Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, 2023b). Daarbij wordt ook het principe van Juiste Zorg op de Juiste Plek nagestreefd, waarbij zorg zoveel mogelijk zelf, thuis en digitaal aangeboden wordt.
In de regio Zuidoost-Brabant wordt al volop ingezet op passende en waardegedreven zorg voor mensen met hart- en vaatziekten binnen het Nederlands Hart Netwerk (NHN). Binnen dit samenwerkingsverband zijn zorgaanbieders uit zowel de 1ste, 2de als 3de lijn betrokken (Cremers et al., 2017). Het NHN heeft als doel om de hoogste patiëntwaarde te bieden voor patiënten met een hartaandoening (Cremers et al., 2017). Deze doelstelling van het NHN, passend bij de gedachte van waardegedreven zorg, wordt ook nagestreefd bij het ontwikkelen en implementeren van impactvolle innovaties of verbeterprojecten (Lee & Porter, 2013; Porter, 2010), die bijvoorbeeld richten op preventie en digitalisering in de volledige zorgketen.
In het kader van het programma ‘Uitkomstgericht organiseren en betalen’ is door ZonMw een subsidie toegekend aan het Catharina Ziekenhuis, ten behoeve van activiteiten binnen het samenwerkingsverband NHN, met als doel het delen van ‘lessons learned’ over het ontwikkelen, implementeren en evalueren van verbeterprojecten in een volledige zorgketen. Binnen de verbeterprojecten geïnitieerd door het NHN of de betrokken ziekenhuizen zelf zijn faciliterende factoren (‘wat werkt wel’) en belemmerende factoren (‘wat werkt (nog) niet’) opgehaald, welke kunnen bijdragen aan een methode voor feitelijke verbetering van de patiëntwaarde in de volledige zorgketen.
Naast deze online samenvatting zijn het volledige rapport en bijbehorende bijlagen als PDF te downloaden.
Binnen het NHN wordt regulier een PDCA-cyclus doorlopen als methodiek voor het organiseren van VBHC. Daarbij geldt als uitgangspunt dat activiteiten geïnitieerd en geleid worden door artsen (‘dokter-gedreven netwerk’) en vormgegeven worden samen met de patiënt (‘patiëntgerichte aanpak’). Deze methodiek wordt ook als basis gebruikt voor het ontwikkelen en implementeren van impactvolle innovaties en verbeterprojecten. Meer informatie over deze methodiek is te vinden in een andere handreiking van het NHN met betrekking op de evaluatie van impact op patiënt-relevante uitkomsten en zorgkosten, welke ook tot stand is gekomen op basis van bovengenoemde ZonMw-subsidie.
Na implementatie zijn de innovaties of verbeterprojecten geëvalueerd via een mixed methods design, waarbij zowel kwantitatieve als kwalitatieve analyses zijn uitgevoerd. Zo is via een kwantitatieve pre-post-analyse onderzocht of de geïmplementeerde innovatie geleid heeft tot een gunstigere verhouding tussen patiënt-relevante uitkomsten en kosten (ofwel een hogere patiëntwaarde). Ook zijn diepte-interviews uitgevoerd met personen die nauw betrokken zijn (geweest) bij de ontwikkeling en implementatie van de verbeterprojecten, waarin (faciliterende en belemmerende) ervaringen opgehaald zijn over het ontwikkel-, implementatie- en uitvoerproces. Ten slotte is ook de projectuitvoering geëvalueerd door het toetsen van de processen rondom de ontwikkeling, implementatie en besluitvorming van een innovatie middels een managementmodel. Gezamenlijk dragen bovenstaande analyses bij aan de doorontwikkeling van bestaande innovaties en verbeterprojecten en een verbeterde ontwikkeling en implementatie van vergelijkbare nieuwe innovaties en verbeterprojecten.
De afgelopen jaren zijn via de PDCA-cyclus diverse transmurale innovaties en verbeterprojecten geïnitieerd, gericht op het verhogen van de patiëntwaarde. Hierbij gaat het om:
- Regionale screening in de 1ste lijn om ‘niet-gediagnosticeerde’ patiënten met atriumfibrilleren vroegtijdig te signaleren en in te stellen op de juiste medicatie;
- Het implementeren van een eHealth-programma voor patiënten die een bypassoperatie ondergaan om ongeplande zorgconsumptie te reduceren;
- Het introduceren van een telemonitoring-programma voor patiënten met chronisch hartfalen (CHF) en/of COPD om de kwaliteit van leven te verbeteren;
- Het optimaliseren van het behandeltraject van patiënten met acuut atriumfibrilleren of -flutter met behulp van farmacologische cardioversies;
- Het uitvoeren van een additionele troponinebepaling bij patiënten met een verdenking van acuut coronair syndroom (ACS) om eerder inzicht te krijgen in de gezondheidstoestand van de patiënt.
Zoals eerder beschreven, zijn deze innovaties op 3 niveaus geëvalueerd. Namelijk op impact op de patiëntwaarde, op procesniveau en op projectuitvoering. Hieronder wordt per niveau een voorbeeld gegeven van behaalde resultaten.
- Bij het eHealth-programma zien we bijvoorbeeld voor de impact op patiëntwaarde terug dat ongeplande zorgconsumptie binnen 6 weken na de interventie voor slechts 31,6% van de patiënten in de interventiegroep voorkwam, waar dit voor de controlegroep heeft plaatsgevonden bij 45,2% van de patiënten;
- Ook blijkt uit de evaluatie naar projectuitvoering dat de nieuwe klinische handelswijze voor het uitvoeren van een additionele troponinebepaling succesvol geïmplementeerd is, waardoor patiënten eerder naar huis verwezen kunnen worden;
- In de procesevaluatie van de screening naar atriumfibrilleren in de 1ste lijn, ten slotte, is door deelnemers aangegeven dat er een duidelijke projectleider aangewezen moest worden en dat zij meer feedback hadden willen ontvangen over het verbeterproject. Beide punten komen ook terug in de projectevaluatie voor dit verbeterproject.
In het overzicht hieronder worden de belangrijkste faciliterende factoren (‘wat werkt wel?’) en belemmerende factoren (‘wat werkt (nog) niet?’) vanuit het NHN over het ontwikkelen, implementeren en evalueren van transmurale verbeterprojecten in de volledige zorgketen gepresenteerd. Daarvoor zijn reeds geïmplementeerde transmurale innovaties en verbeterprojecten in de volledige zorgketen geëvalueerd op effectiviteit (patiënt-relevante uitkomsten), kosteneffectiviteit (zorgkosten), proces- en projectuitvoering. Gezamenlijk dragen deze factoren bij aan de ontwikkeling en implementatie van vergelijkbare nieuwe verbeterprojecten.
